da Vinci's versie
da Vinci leest Vitruvius' tekst er nog eens op na:
"Wanneer een man op zijn rug ligt met uitgestrekte armen en benen is de navel het middelpunt van een cirkel rond hem en vingertoppen en tenen raken de omtrek.
De lengte van de man komt overeen met de spanwijdte van de gestrekte armen en vormen zo een vierkant."
Nergens staat dat het middelpunt van de cirkel ook dat van het vierkant moet zijn, toch?
de oplossing van da Vinci
"Hoe krijg je de man in een vierkant en de man in in een cirkel samen in één tekening?"
Wel hij laat de man in het vierkant zijn armen en benen spreiden zodat de vingertoppen het bovenrand van het vierkant raken.
Daarna hoeft hij enkel nog een cirkel te tekenen met de navel als middelpunt die zowel de voeten en de vingertoppen raakt.
Verken in onderstaand applet hoe de man in een vierkant een man in een cirkel wordt.
Versleep de schuifknop
Leonardo's Vitruviaanse man
Leonardo ontleedde eerder menselijke lichamen en weet dus waaraan hij begint bij zijn combinatie cirkel-vierkant.
- Hij trekt de middelpunten van cirkel en vierkant uit elkaar: het middelpunt van de cirkel is de navel, dat van het vierkant ligt net boven de geslachtsdelen.
- Terwijl hij beweert dat hij Vitruvius' verhoudingen noteert, neemt hij in zijn tekening hier en daar eerder een traktaat van Alberti of zijn eigen bevindingen over. Zo - meet Vitruvius 1/6 voor de voet, da Vinci 1/7 - meet Vitruvius 1/6 voor de afstand tussen bovenkant borst en de haarwortels, terwijl da Vinci 1/7 meet voor de afstand tussen borst en haarwortels en 1/6 tot de bovenkant hoofd, - vermeldt da Vinci als extra 1/4 voor de afstanden voet tot knie en knie tot de peniswortel. - laat da Vinci Vitruvius' onderverdeling van haarwortels tot kin in 3 gelijke delen weg. Zijn tijdgenoot Pacioli zal deze onderverdeling wel opnemen als aanbeveling voor schilders en beeldhouwers.
Als linkshandige schrijft da Vinci boven en onder zijn tekening een tekst in spiegelschrift. Hierin schrijft hij te verwijzen naar de verhoudingen van Vitruvius maar schrijft niets over zijn aanpassingen en toevoeging.
tekst en vertaling
In de tekst verwijst da Vinci naar Vitruvius maar hij verzwijgt zijn eigen aanpassingen.
Op de Vitruviusman vind je regel per regel zowel de Italiaanse tekst als de Nederlandse vertaling.
da Vinci legt hierin uit hoe hij cirkel en vierkant combineert.